Malatyalı Fahri Kayahan

Fahri Kayahan 1918 yılında Malatya´da doğdu. Babası Gaffar Ağa sülalesinden Mustafa Bey, annesi Şam Kadısı´nın kızı Şerife Hanım´dır. Şerife Hanım ile Mustafa Bey´in Makbule ve Fahri adında bir kız bir erkek çocukları olur. Fahri Kayahan´ın kız kardeşi Makbule 11 yaşındayken ateşli bir hastalıktan ölür. Ailenin tek çocuğu olarak kalan Fahri büyük bir özenle yetiştirilir.

İlk, orta ve lise tahsilini Malatya´da tamamlar. Babasının Malatya´nın en büyük manifatura dükkanına sahip olması genç Fahri Kayahan´ı bu dükkanda çalışmaya mecbur eder. Ancak O´nun gözü müziktedir… Bir enstruman çalmak, türkü söylemek ister hep. Fırsat buldukça dağda bayırda arkadaşlarıyla gramafon dinlemeye giderler. Kendi yöresinin dışındaki müziklerle tanışması da bu dönemde başlar. İlk önceleri bağlamaya heves eder ve bir süre bağlama çalar. Daha sonra Karaköylü Reşat Dayı´dan tambur dersleri alır. Fahri Kayahan´ın bizler için son derece karanlıklarla kaplı bu yılları O´nun sonraki yaşamında etkin rol oynayacaktır. Kayahan´ın meslek yaşamındaki önemli olaylardan biri de bağlamayı bırakıp Tambur çalmasıdır. (Ayrıntılar için Kayahan´ın Müzik Yaşamı ve Eserleri bölümüne bakınız.)

Henüz ilk gençlik çağlarını yaşayanMalatya´lı Fahri, şehir merkezinde katıldığı bir şenlik sırasında Fahriye isminde genç ve güzel bir kızla tanışır. Malatya´nın ileri gelen ailelerinden olan Hamikoğulları´ndan Hacı Ağa´nın kızı Fahriye ile 1933 yılında evlenir. Hacı Ağa´nın konağına iç güveyi giren Fahri kısa zamanda bu konakta yapılan müzik toplantılarının tanınmış simaları arasına girmeyi başarır. Konakta keman, piyano, ud, tambur gibi enstrumanlar bulunmaktadır. Hacı Ağa keman çalmakta, damadı Fahri de ona tamburu ve sesi ile eşlik etmektedir. Bir süre sonra Fahriye Hanım hamile kalır ve 1934 yılında Suade adını verdikleri bir çocukları doğar. Fahriye ve Fahri Kayahan çifti mutluluk ve esenlik içinde yaşamlarını sürdürmektedirler. Ancak 1936 yılının Ocak ayının son gününde Fahri Kayahan´ın daha sonraki yaşamında derin izler bırakacak
o talihsiz olay yaşanır. Fahriye Hanım hayatını kaybeder.Araştırmacı yazar Adnan ışık olayı anlatır. Fahri Kayahan eşini kaybetmenin derin acısına dayanamaz. Bu olay karşısında iki yaşındaki kızı ile annesi ve babasını da alarak Malatya´yl terkeder; İstanbul´a gelir. Kendisini İstanbul´un usta müzisyenlerinin ve bestekârlarının arasında bulur. Selahattin Pınar, Artaki Candan gibi ünlü isimlerle tanışır. O yıllarda İstanbul´un canlı müzik merkezleri konumunda olan Borsa Kıraathanesi´nde Belvü Çay Bahçesi´nde, ´nde tamburu ve sesiyle başarılı programlar yapar. 1937 yılında Almanya´ya giderek Polydor Plak firmasına yedi adet plak doldurur. İstanbul´un müzik yaşantısını kısa zamanda öğrendiği gibi yurt dışındaki müzik atmosferini
de öğrenmiştir artık. Yurda döndükten sonra Malatya´lı Fahri Kayahan adıyla ünlenecek onlarca plağa sesinin ve sazının nağmelerini kaydettirecektir. Yine pekçok besteye bu dönemde imzasını atar. Malatyalı Fahri´nin tüm yurdu saran şöhreti 1940´lı 50´li yıllarda hep sürecektir…

1937 yılında Dolmabahçe Sarayı´nda Atatürk´ün huzurunda çalıp söyler. 1939 yılında bedelli kısa dönem askerlik görevini tamamlar.

Fahri Kayahan Malatya´nın sayılı manifaturacılarından birinin oğlu olması sebebiyle daima şık ve temiz giyinen bir kişidir. Yaşamı boyunca hiç içki ve sigara kullanmadığı söylenir. İIk evliliğinden yıllar sonra Sadiye Arcuman´la kısa bir evlilik daha yapmıştır. Yaşamı boyunca gerek iş ve sanat çevresinden, gerekse memleketinden pek çok arkadaşı ile muhabbette olmasına rağmen o yalnız ve içine kapanık bir insandır.

1940´lı yılların yükselen değerlerinden biri de ses sanatkarlarının film çevirmesidir. Müzeyyen Senar ile Kerem ile Aslı, Suzan Yakar ile Saz ve Caz filmlerinde oyuncu olarak rol almıştır. Bu filmlerde olduğu gibi bazı filmlerde yalnızca tamburu ve sesiyle film müzikleri yapmıştır. Bununla birlikte Fahri Kayahan´ın senaryolarını burada anmadan geçmemek gerekir. Çoğu Anadolu insanının yaşamından kesitleri içeren bu senaryoların bazıları filme çekilmiştir. Tamamı 60 civarında olan senaryolarından bazıları şunlardır; Sarı Kordela, Şirvan ile Abuzer, Ezo Gelin, Bülbül, Öldüren Yumruk, Gümüş Kırbaç, Perçemli Aslan, Yıldızlardan Gelen Dilber, Sokak Rakkasesi…

Fahri Kayahan´ın ilk gençlik yıllarından itibaren gerek görüntüsüyle gerekse davranışlarıyla daima elitist bir hal sergilediğini yakınları söylemektedir. Böylesi bir yaşam tarzı O´nu devletin en üst düzeyindeki simalarla da buluşturmuş ve bu kişilerle uzun süreli birliktelikler yaşamıştır. Bunlardan biri Atatürk´le olan beraberliğidir. Sık sık Atatürk´ün huzurunda çalıp söylediği ve sohbet ettiği anlatılır. Bu türden yakınlaşmaların en yoğunu ise İnönü ailesiyle olmuştur. İstanbul´a geldikleri ilk günden itibaren İnönüler´in Kayahan Ailesi´ne himmetleri anımsanmayacak derecededir. Fahri Kayahan´ın İsmet Paşa´yla ilişkileri hep sıcak bir zeminde gerçekleşmiştir… Askeri ve bürokrat çevreyle ilişkileri ise sürekli devam etmiştir. Bununla birlikte o dönemdeki (1940-60) kırsal kesimin müzik anlayışının farklı bir tarzla şehir ortamında Fahri Kayahan´la taş plaklara aktarıldığını görüyoruz. Bu konudaki ayrıntıları diğer bölümde vermeye çalışacağız.

Malatyalı Fahri´nin yukarıda aktardığımız üst düzeydeki (bilhassa yönetimdeki) kişilerle olan ilişkilerinin yanında, özellikle hemşehrisi ve arkadaşlarıyla olan ilişkileri özel hayatının en yoğun ve duygulu kısmını oluşturur.
Ahmet Fırat, Mehmet Kığılı, Asım Kurdal, Mahmut Hoşhanlı, Nazım Uzun Hekimoğlu, Şefik Kayahan, Ziya Soylu, Enver Bengü, Mustafa Kılıçaslan, Faruk Diyarbakırlı, Çakır Ahmet ve Beşiktaşlı Arap Zeki en yakın dostlarıdır… Dost meclislerindeki Fahri Kayahan sakin, duygulu, samimi kişiliğiyle tanınmıştır. İçki ve sigara kullanmayışı onun hiçbir zaman “aşırı” davranışlarda bulunmamasının sebebi olarak gösterilir.

Ancak bu fazlasıyla hassas mizacı kendisine her zaman ağır faturalar çıkarmıştır. Bilhassa hayatının son döneminde yaşadığı talihsiz olay karşısında dayanma gücünü yitirmiştir. 1969 yılının ilk yarısıdır. Kayahan o sıralar Galatasaray Kalyoncu Kulluk´ta Ömer İnönü´ye ait bir evde oturmaktadır. Bir gece akrabalarından Avni Kurtbilek´in evine misafir olarak gitmiştir. Gece yarısı eve döndüğünde evinin soyulduğunu görür. Bütün plakları, elbiseleri, kıymetli özel eşyaları, evinde ne varsa götürülmüştür. Olay karşısında şok geçiren Kayahan hastaneye kaldırılır. Çilelerle ve sıkıntılarla dolu bir yaşamın ardından yaşanan bu olay karşısında vücudu ve gönlü dirençsiz kalmıştır. Yaklaşık bir ay hastanede yatar. Doktorların olağanüstü çabalarına rağmen kurtarılamayarak 22 Nisan 1969 Salı günü yaşama veda eder. Zincirlikuyu Mezarlığı´nda defnedilmiştir.

Sene 1937. Atatürk Dolmabahçe Sarayı’nın denize bakan balkonunda sabah kahvesini içiyor. Hava ılık, deniz buruşuksuz. Bu bahar sabahında boşluktaymış gibi hafif ve ferah hissediyor insan kendini.

Yağız bir kayıkçı, kürekleri aheste aheste çekerek sarayın önünden geliyor. Bu bahar havası, içindeki aşk ve hasret hislerini kımıldatmış. Yanık yanık, hazin hazin bir şarkı okuyor;

Sarı kurdelem sarı
Dağlara saldım yari
Dağlar kurbanın olam
Tez gönder nazlı yari
Yandım hey vallah yandım esmerim
Ben esmeri badem ile fıstık ile beslerim

Kayıkçının gür sesi sarayın pencerelerine doğru perde perde, dalga dalga yayılıyor.

Ve Atatürk bu melankolik melodinin tesirinden dakikalarca kurtulamıyor. O gece Safiye Ayla’ya;

-”Bu sabah” diyor,”balkonda kahve içerken bir sandalcının ‘Sarı kurdelem’ diye tutturduğu şarkıyı dinledim, melodi çok hoşuma gitti.”
Ve bu şarkıyı o gece üç defa tekrar ettikten sonra Selahaddin Pınar’a soruyor;

- Bu şarkının bestekârı kimdir?

- Fahri adında bir genç paşam.

- O halde bestekârından da dinleyelim bu şarkıyı.

Fahri Kayahan anlatıyor:

“1937 senesi idi. O tarihte Taksim Bahçesinde çalışıyordum. Gece seansımdan sonra Cağaloğlu’ndaki pansiyonuma dönmüştüm. Kapıya vurulan şiddetli darbelerle birden uyandım ve

- Kim o? Diye seslendim. Sert bir ses cevap verdi.

-Polis…Kapıyı aç

Saate baktım 2.5.. Gecenin bu saatinde polisin kapıma dayanmasını icap ettiren ne suç işlemiştim. Yoksa bir iftiraya mı kurban gidiyordum? Bir anda zihnimden birçok kötü ihtimaller geçmişti. Korku yüreğimi sardı. Kapıyı açtım. Bir polis: “Giyin benimle gel” dedi. Giyindim, polisi takip ettim. Israrla soruyordum;

- Nereye götürüyorsunuz, suçum nedir benim?

- Cinayet işlemişsin, diye cevap verdi polis, vak’a yerinde tatbikat yapacağız.

Korktuğum başıma gelmişti. Demek bir iftiraya uğramıştım.

Benim cinayetten falan haberim yok. iftira etmişler bana. “diye inledim. “Polis, bir anda beni motisikletin sepetine attı ve gaza bastı, Artık ne etrafımı görebiliyor, ne de bir şey düşünebiliyordum. Motosiklet durduğu zaman polis elimden tutup yere aldı beni.

- Çok mu korktun? diye sırtımı okşadı ve ilave etti:

- Şaka yaptım. Haydi bakalım, doğru Atatürk’ün huzuruna, seni istemiş. Hayırdır inşaallah.

- Baktım. Dolmabahçe Sarayı’nın önündeyim.

” Fahri Kayahan Atatürk’ün huzuruna giriyor, iki ellerine sarılıp öpüyor. Kendisine saz heyeti arasında yer gösteriliyor. Nubar Tekyay, Şükrü Tunar Necati Tokyay, Selahaddin Pınar, Safiye Ayla da oradadır.

Masanın üzeri fındık, fıstık, badem doludur.

“Haydi” diyor Atatük, “İşte fıstık, işte badem. Başla bakalım.”

Kayahan, şarkısı:

“Ben esmeri badem ile fıstık ile beslerim” diye bitirince Ata mırıldanıyor. “Ben olsam kaymakla beslerim”

Ve böylece kıymetli sanatkar o geceden itibaren O’nun mutad saz heyetine dahil oluyor.

-Sarı Kordela bir zamanlar cezbe halinde kütleleri sarmıştı. Kaç plak satıldı Sarı Kurdele’den?

210.000. Bizde hiçbir plağa nasip olmamış bir rekor bu.

Fahri Bey’in 60 bestesinin plak satışı mecmuu 1.400.350. Bir çok besteciyi imrendirecek bir rakam.

Halbuki diyor, halk musikisini ilk defa sahneye getirirken tutunacağına kimse ihtimal vermiyordu. “Çünkü 400 senelik maziye sahip klasik oluş bir musiki yanında cüce kalacak” diyorladı. Hulbuki halk kendi ruhuna daha yakın buldu bu musikiyi. Sarı Kurdele’nin ve diğerlerinin rekor satışları da buna pek güzel ispat.

Fahri Bey’in birkaç cepheli bir faaliyeti var. Beste yapıyor, şarkı okuyor, senaryo yazıyor ve filmlerde rol alıyor.

- Hangi filmde oynadınız?

- Müzeyyen Senar’la Kerem ile Aslı’da oynadık. Müziklerini de ben yapmıştım. Saz ve Caz’ı da Suzan Yakar’la oynadık.

- Halk şairlerinden en çok kimi seviyorsunuz?

- Emrah’ı. Bir kıtasını da Muhayyer makamından besteledim.

Be hey ela gözlü koca dilber
Sen benim derdimden deva bilmezsin
Sen nasıl tabipsin yoktur ilacın
Bağrımda yaramı sarabilmezsin

- Sarı Kurdela’nın bir hikayesinden bahsederler?

- Evet hazin bir aşk macerasıdır bu. Merhum eşimle mektep sıralarında sevişmiştik. Sarı Kordela takardı saçlarına. Hazin ve uzun bir macera.

Ayağa kalktı, mevzu değiştirmek istiyordu.

Beş yaşındaki şempanzesi Beybi ile şimdi yalnız yaşayan sanatkarı maymunu ve “hazin macera” sının hatıralarıyla başbaşa bıraktım.
(Renk Dergisi, 1959, s.3,12)
Sadi Borak
Fahri kayahan türküleri
Yar derde derman olmaz

Çiçekten harman olmaz Yar derde derman olmaz
Darılmış güle bülbül
Gelip dalına konmaz

Çektiğim acı yeter
Ocakta duman tüter
Ellerin derdi vardır
Benimki daha beter

Kalbimde bir yara var
Mektubum git yara var
Hekim hekim dolaşalım
Ne ilaç ne çare var

Öksüzem yüzüm gülmez
Dertliyem kimse bilmez
Göz göz olan yarayı
Örterem kimse görmez

Ördeğin sürüsü kaz ile(n) gelir
Baharın kokusu yaz ile(n) gelir
Yiğidin sevdiği güzel olursa
Salını salını naz ile gelir
Esme rüzgar esme başım dumanlı
Nazlı yardan ayrı kaldım kalalı
Karadır kaşları yay eylemişler
Aklımı başımdan al eylemişler
Duydum güzelleri pay eylemişler
Varam gidem bak(ğ)am yar kime düşmüş

Esme rüzgar esme başım dumanlı
Nazlı yardan ayrı kaldım kalalı

Keklik dağlarda çağlar
Yavrum diye diye ağlar
Günden güne yansa dağlar

Ağlarım ben kekliğime ley ley
Seherde öten bülbüle ey
ipeklenmiş tüyllerine
Yanaktaki benlerine ley ley
Ağlarım ben kekliğime

Keklik bizden uzaklaştı
Yolumuz sarpa dolaştı
Hünkâr Kal’asını aştı
Belki yavrusuna kavuştu

Ağlarım ben kekliğime ley ley
Seherde öten bülbüle ey
ipeklenmiş tüyllerine
Yanaktaki benlerine ley ley
Ağlarım ben kekliğime

Keklik küsme barışalım
Yuvamıza kavuşalım
Senden ötmek benden gitmek
Yolumuzda ağlaşalım

Ağlarım ben kekliğime ley ley
Seherde öten bülbüle ey
ipeklenmiş tüylerine
Yanaktaki benlerine ley ley
Ağlarım ben kekliğime

Aşağıdan gelir bir kanlı melek
Yolumu yolsuza düşürdü felek
Seni sevdim diye ölmem mi gerek

Kıyma zalım kıyma canıma kıyma
Aldanıp meleğin sözüne uyma

Orucu tuttum da bayram etmedim
Emrinizden ayrı bir iş tutmadım
Doğrudan ayrılıp eğri gitmedim

Kıyma zalım kıyma canıma kıyma
Aldanıp meleğin sözüne uyma

Şu dağları delmeli
Kül edip elemeli
İçerim kan ağlıyor
Yarimi görmeyeli

Uy uy demeye geldim
Yarim görmeye geldim
Yavrum yaren nerende
Merhem olmaya geldim

Dağlar dağladı beni
Gören ağladı beni
Ayırdı zalim felek
Derde bağladı beni

Uy uy demeye geldim
Yarim görmeye geldim
Yavrum yaren nerende
Merhem olmaya geldim

Şu dağın arkasından
Öldüm yar sevdasından
Çağırsaydı giderdim
O yarin arkasından

Uy uy demeye geldim
Yarim görmeye geldim
Yavrum yaren nerende
Merhem olmaya geldim

Ayrılık ateşten bir ok
Nazlı yardan hiç haber yok
Benim derdim herkesten çok
Ben nasıl yanmıyam dağlar

İçine düştüm bir selin
Kimse sormaz nedir halin
Nazlı yarim olmuş gelin
Ben nasıl yanmıyam dağlar

Bu sevgi de bir masalmış
Yar ellerle zevke dalmış
Unut diye haber salmış
Ben nasıl yanmıyam dağlar

About these ads

15 Yorum

Filed under alıntı, anı, Linkler, Malatya, İnceleme

15 responses to “Malatyalı Fahri Kayahan

  1. Büyük bir sanatci bazi parcalarin fahrikayahana oldugunu bu aksam ögrendim hemserim gurur duydum .ama karisini neden? öldürmüs sanatci bir insan bir karincayi bile öldüremez merak ettim

    • Fahri Kayahan Hanımını öldürmedi,Hanımı bir sebepten İntihar etti,60-70 Sene evvelki veya sağ kalan yaşlılar iyi bilir.
      Kayın Babası Fahriyi çok sevdiği için,oğlum çocuklarım seni öldürür sen Malatyayı terk et demiş o da terk etmiş.
      70 Sene evvel bunu böylece duymuştuk.

  2. ali

    büyük bir sanatcı hazin bir hayat bu şarkıları aşkın söylettiği belli

  3. Ali Soysal

    Fahri Kayahan Malatya nın ve Türkiye nin yetiştirdiği en başarılı sanatçılardan biridir.Onun türküleri ve besteleri ile büyüdük.Allah gani gani rahmet eylesin.Yaşarken gereken önem verilmemiş bari şimdi gereken değeri verelim.

  4. sezai EREN

    Fahri beyin eşini kaybetmesi şu şekilde olmuştur, bir yılbaşı gecesi piyango çekilişi öncesi evde konuşurlarken Fahri bey e soruyorlar eğer kazanırsan ne yaparsın diye o da şaka yollu istanbula giderim oralarda kadınlarla yerim tarzı şakalaşıyor.Eşi de çok kıskançmış ne düşündüyse gidip yatak odasında göğsüne bıçak saplayarak intihar ediyor.Bende bunu televizyonda veya radyoda ilgili kişiler anlatırken dinledim.Çok üzüldüm bu hazin ve talihsiz olaya.Fahri bey ve eşi nur içinde yatsın.Fahri beyin Turkuleri küçük yaşımdan beri bende derin duygular uyandırmıştır.

  5. SUAT KITLIK

    Malatyalı Fahri Kayahan’ı babam küçük yaşlarımda bana aşıladı. Babam 1944 doğumlu ve 2002′de vefat etti. Fahri baba yadigarı olduğundan vede istanbul’da vefat etmiş olduğunu bildiğim için gittim Zincirli kuyuda Pafta 16′da Sakıp Sabancı’nın aile mezarının altından geçen yolun hemen alt kısmında üçgen ve geniş bir musallah taşı göreceksiniz. Ben 2 saatlik bir uğraşıdan sonra buldum. Hatta Sabancı aile mezarlığının alt sol kısmında bulunan Cami ile Fahri Kayahan’ın kabri arası 50 mt. gitmek isteyenler bu harita üzerine gidebilirler.

  6. basri kayhan

    hahri kayahan hayatı tam bir aşk kıskançlığdır

  7. Nihat

    yani ben bir çırpıda soluksuz okudum inanın çok etkilendim keşke kendi sesinden de bir kaç eser dinleye bilseydik

  8. FAHRİ KAYHAN GİBİ ÜSTAD ASIRDA BİR GELİR DÜNYAYA,KEŞKE ONU BİZZAT DİNLEYEBİLSEYDİM.RUHU ŞAD OLSUN,MEKANI CENNET OLSUN.

  9. ahmet

    suat bey gibi banada babam aşılamıştı fahri kayahan dinlemeyi.bir çok taş plakları vardı bizde.babamda hem çalar hem söylerdi onun şarkılarını..ben hala bile bütün parçalarını biliri
    m yaşım 50….gerçekten büyük üstadtı.allah nur içinde yatırsın.mekanı cennet olsun……tüm fahri kayahan sevenlerinede selam olsun..

  10. celil

    çok sevilen bi sanatçı

  11. ŞENER AYKULTELİ

    Saygıdeğer, ,Üstad…FAHRİ KAYAHAN,
    Büyüğüm ve “kirvemdir”…
    Yukarıda yazılanların doğruluğunu teyid edecek kadarda, iyi tanıyorum.
    İyi dostlarından ÇAKIR AHMET din de oğluyum…
    Bir tek…çok iyi dostu ve arkadaşı olan HASAN GÜNAY amcanın ismi anılmamış…onuda ben yazmış olayım ve anma mutluluğuna erişeyim dedim.
    Bizzat tanımış, sohbet etmiş, Mızrablı Tanbur’dan o muhteşem eserlerinin çoğunu, evimizde bizzat dinlemiş kişi olarakta, burada anılması muhteşem bir iletişim olayı olarak, hazırlayanların ellerine sağlık.
    ALLAH’ tan gani, gani, rahmetler diliyorum. Nur içinde yatsın…..

  12. fahri kayahanın karısının sırtında bi ben varmış o dönemde kadınlar hamama gittikleri için bilindigi söyleniyor..nese fahri kayahan kahvede bir adamla tartışıyor tartıştıgı adamda karısından duymuş olacak ”ben senin karının sırtındaki bene kadar biliyorum”diyor.fahri kayahanı yaralamak için.oda olayı yanlış anlıyor gidip eve çok sevdigi karısını vuruyor..sonrada saba kadar bekliyor başında”uyan sunam uyan’türküsünü yapıyor…http://www.youtube.com/watch?v=aDGhm8pJyU4&feature=related

    • bayram

      hüseyin kardaşen doğrusunu sen yazmışın doğrusuda bu en sonundada ceza evindem çıkıyor malatya onun için bitti yolum diyor malatyadan geçerse gözümü bağlayın ne malatya beni görsün ne ben malatyayı göreyim diyor,

  13. kemal ceylan

    ben bu yorumu trt den dinledim .hüseyin beyin anlatmış olduğu doğrudur.
    saygılar.kemal ceylan

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logo

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter picture

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook photo

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ photo

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s